Disgrifiad
Golygwyd gan Pedr Jones – Seren, 2018
Yn Dear Mona mae’r artist Jonah Jones yn cofnodi yn ei eiriau ei hun nid yn unig hanes ei fywyd cynnar a’i berthynas â Mona Lovell, ond hefyd hanes yr Ail Ryfel Byd, o fywyd ar y Ffrynt Cartref, ar faes y gad yn Ewrop ac yn yr Israel eginol.
Mae’r llythyrau hyn yn gofnod uniongyrchol rhyfeddol o sut yr esblygodd cymeriad Jonah Jones. Fel nifer o wrthwynebwyr cydwybodol, cymerodd ran fwy gweithredol yn y frwydr yn erbyn ffasgaeth yn y pen draw trwy ddod yn feddyg nad oedd yn cario arfau. Yn y rôl hon cafodd ei barasiwtio i ogledd Ewrop a chymerodd ran yn ymgyrchoedd yr Ardennes a’r Almaen, gan ryddhau gwersyll crynhoi Belsen.
Ar ôl y rhyfel fe’i anfonwyd i Balestina, lle sylwodd ar y materion yn ymwneud â sefydlu Israel, ond llwyddodd hefyd i fireinio ei sgiliau artistig er budd ei gatrawd. Yn Haifa, er mawr siom i Mona Lovell, cyfarfu a phriododd â gwraig arall – Judith Grossman – a dychwelodd â hi i Gymru i ymsefydlu fel arlunydd, a adwaenir bellach fel Jonah Jones.
Mae Dear Mona yn rhoi cipolwg manwl ar ei esblygiad cymeriad, wrth iddo newid o Len Jones lletchwith i’r artist Jonah Jones. Mae hefyd yn adrodd yn fanwl hanes y Ffrynt Cartref, am wrthwynebiad cydwybodol, yr ymgyrch Ewropeaidd yn dilyn D Day ac am y tensiynau ym Mhalestina, sy’n atseinio hyd heddiw. Mae’n adroddiad hynod, uniongyrchol: personol ac agos-atoch, ond eto hefyd hanes wedi’i chwarae o flaen ei lygaid ef – a’n llygaid ni.
Trosglwyddodd Seren yn garedig iawn gweddill eu stoc o’r llyfr i The Cidron Press.
432 tudalen. ISBN 978-1-78172-479-8. Darlun ar y clawr gan Jonah Jones (1945). Pris yn cynnwys cludiant yn y DU.
